Odmieniać czy nie odmieniać?

Michał Rusinek w swojej znakomitej książce Pypcie na języku przytacza anegdotę (z własnego życia wziętą). Otóż dzwoni do niego przedstawicielka jakiegoś banku i pyta, czy rozmawia z panem Michałem Rusinek. Znany literaturoznawca potwierdza, ale oznajmia też, że jego się deklinuje. „A, to przepraszam, zadzwonię później” – słyszy w słuchawce.

Moje przygody nie są tak zabawne, ale też warte uwagi. Gdy w podobnej sytuacji proszę, by odmienić moje nazwisko, napotykam dwie reakcje: pierwsza –„Ale ja mam tak napisane” i druga – cisza. Zakładam, że mój nieznany rozmówca (lub rozmówczyni) gorączkowo w tym czasie myśli, jak zrozumieć prośbę dziwnej klientki, pewnie też zastanawia się, co to takiego ta odmiana. Niektórzy próbują sprostać wyzwaniu, ale nie zawsze wychodzą z tej potyczki zwycięsko. Słowa deklinacja nie używam w tego typu kontaktach, zbyt trudne.

Nieodmienianie nazwisk i nazw to plaga. Ze smutkiem czytam „tyłówki” filmów (zwanych żartobliwie listami płac), z których dowiaduję się, że realizatorzy dziękują prezydent miasta Józef Kołodziejczyk, mieszkańcy miejscowości Ujazdów, Urząd Miasta Kraków, pani Anna Kowalska, pan Jan Kowalski i tak dalej. Oczywiście to efekt powielania wzorów języków zachodnich, w których odmiana nie występuje, ale czy naprawdę musimy wszystko, co obce, ślepo naśladować? Czy dzięki temu staniemy się lepsi, bardziej europejscy, światowi?

Niektórych chyba brzydzą nawet nazwy ulic, w których pojawia się odmienione nazwisko. Podsłuchałam niedawno kilkoro mieszkańców ulicy Jadwigi Andrzejewskiej i ulicy Andrzeja Struga. Otóż doszli oni do wniosku, że ich miejsce na Ziemi to ulice Andrzejewska (gdzieś jest Kaliska, gdzieś Warszawska, Toruńska, oni mają swoją Andrzejewską) i Struga (czyli mała rzeczka, strumień). Przyjemniej mieszka się przy strudze niż na przykład w śródmieściu.

Zapewne jednym z powodów lekceważenia deklinacji jest wygodnictwo przy komputerowym składaniu tekstów. Stały element można kopiować do newsletterów, tworzyć nagłówki, słowa kluczowe, ułatwiające wyszukiwanie w sieci. Ale zanim dojdziemy do tego, że będziemy bywać na premiera filmu Patryk Vega, czytać lub oglądać wywiad ze Zbigniew Boniek, dyskutować o nowa książka Katarzyna Bonda lub nagroda dla Olga Tokarczuk, nacieszmy się jeszcze jakiś czas fleksją, szczególną cechą naszego języka.