-latka, -latek…

Niemal codziennie prasa i telewizja informują o dramatycznych przypadkach: ktoś kogoś pobił, zabił, ranił, ktoś zaginął, utonął. Ale dlaczego przekazujący te smutne wieści mają przykry zwyczaj wypominania wieku ofiarom i sprawcom? Jakby to miało szczególne znaczenie.

  • W trakcie wyjaśniania szczegółowych okoliczności zdarzenia policjanci ustalili, że to obecni na miejscu 23-latka oraz jej 30-letni kolega są odpowiedzialni za pobicie mężczyzny. Jak się okazało, para umówiła się z 42-latkiem w celu wyjaśnienia nieporozumień między nimi.
  • Dwóch mężczyzn zaatakowało 60-latka na drodze. 60-latek trafił do szpitala, gdzie spędził trzy dni.
  • Jak ustalono w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, 42-latek miał świadomość niepełnosprawności intelektualnej pokrzywdzonej.
  • Nie żyją 18-latek i 42-latek.
  • 33-latek usłyszał zarzut zabójstwa, a 24-latek poplecznictwa.
  • Białostoccy policjanci zatrzymali 42-latka podejrzewanego o nielegalną uprawę narkotyków.
  • 52-latek zwyzywał ratowników medycznych, był agresywny i rzucił się na lekarza.

Na dodatek zapisywane jest to jak wyżej, jakby przedstawiciele służb mundurowych i dziennikarze hurtem zapomnieli, że można powiedzieć/napisać na przykład: czterdziestodwuletni mężczyzna, siedemdziesięcioletnia kobieta, trzynastoletnia dziewczynka, siedemnastoletni chłopiec, jeżeli uznać, że wiek ofiar lub złoczyńców jest istotny dla sprawy. A często nie jest.

Czy tak trudno powiedzieć/napisać: Zginęli dwaj młodzi mężczyźni? Okradziono starszą kobietę? Ofiarą wypadku był kilkunastoletni chłopiec? Napadnięto starszego mężczyznę?

Wiek obywatela nie należy do danych wrażliwych, mimo to za każdym razem, gdy słyszę podobną do przytoczonych relacji, wszystko się we mnie burzy.

Wasza poirytowana hm-hm-latka

Suweren, czyli władca

W kraju dzieją się ważne rzeczy, dziś więc o słowie związanym z wydarzeniami politycznymi ostatnich blisko trzech lat. O „suwerenie”.

suweren
www.ceneo.pl

Partia rządząca, poza zmianami politycznymi, dokonuje także zmian na polu lingwistycznym. Efekty niektórych zabiegów są dyskusyjne, żeby nie powiedzieć: przedziwne. Słowa o utrwalonym – wydawałoby się – znaczeniu nabierają zgoła innego. Przykłady można by mnożyć, nie chcę jednak zapuszczać się zbyt daleko na polityczne podwórko, przypomnę kilka „obojętnych”. Wygaszaniem nazywa się likwidację, proponuje się też rewitalizację inteligencji, jakby był to obszar gospodarczy. Media i banki zdaniem rządzących należy zrepolonizować. Kiedyś repolonizowano ludność, teraz okazuje się, że można to czynić z instytucjami. Jak przyjmuje się kulturę polską lub język polski (bo to do niedawna oznaczało pojęcie polonizacji) w bankach i mediach – nie wiem. O tyle to zabawne, że w terminologii używanej przez pracowników tychże wyraźnie widać dominujący wpływ angielszczyzny.

„Suweren oczekuje”, „suweren wybrał”, „suweren zdecydował” – mówią politycy prawicy, niestety powtarzają też inni, powtarzają media. Słowo suweren jest od jakiegoś czasu synonimem słów naród, społeczeństwo. Słowniki, nawet te dostępne w Internecie, wyraźnie nie nadążają za zmianami (może nie chcą?), bo uparcie trzymają się tego, że suweren to ‘niezależny władca, zwykle średniowieczny, niepodlegający niczyjej zwierzchności’, ‘senior, zwierzchnik wasala w epoce feudalnej’, a także ‘dawna złota moneta mająca rozmaitą wartość w różnych krajach’. Historycznie zatem rzecz ujmując, (pomijając sprawę monety), suweren to władca. Idąc tropem myślenia polityków, władcą jest naród (ho, ho, nie byle jaki, bo Naród Polski!).

Politycy, by uwiarygodnić swoją działalność, stosują różne zabiegi retoryczne. Mnie nowe znaczenie słowa suweren uwiera od dawna. Trzeba przyznać, że sprytny PR-owiec odwołał się także do pojęcia suwerenności narodu, rozumianej jako zdolność do samodzielnego, niezależnego od innych podmiotów, sprawowania władzy nad określonym terytorium. A że w konstytucji RP widnieją zapisy: „1. Władza zwierzchnia w Rzeczypospolitej Polskiej należy do Narodu. 2. Naród sprawuje władzę przez swoich przedstawicieli lub bezpośrednio”, nic więc dziwnego, że wybrani do sejmu i senatu często na konstytucję się powołują. Gorzej, że sami uznali się za władców. Twór językowy i kryjące się za nim pojęcie fiknęły koziołka. Jednak od czasu do czasu naród-suweren daje znać, że on sam i jego sejmowi oraz senaccy przedstawiciele to jednak obce sobie ciała.

Biało-czerwoni – oni czy my?

biało-czerwoni
fot. PAP/Grzegorz Jakubowski, onet.pl

Biało-czerwoni nie budzą moich emocji. Nie wywołuje we mnie gorączki obserwowanie jedenastu milionerów biegających za jedną piłką. Na robią wrażenia doniesienia o przelotach, zgrupowaniach, kontuzjach, rozgrzewkach, treningach, planach ustawieniach na boisku, a także żonach, narzeczonych i partnerkach futbolowych bohaterów, wypełniające rubryki sportowe i towarzyskie licznych polskich mediów. Nie mam w sobie kibicowskiego genu i już.

Oglądając w telewizji serwisy informacyjne, czuję się często wyalienowana, ponieważ nie podzielam uczuć kibicom towarzyszących: euforii, gniewu, żalu, rozczarowania, i nie śpiewam razem z nimi (choćby dlatego, że drażni mnie przesunięty akcent w słowie biało-CZERwoni – ot, taka filologiczna przypadłość). Doniesień o przedmundialowych przygotowaniach i mundialowych potyczkach przede wszystkim słucham. I znowu czuję się osamotniona, bo nie potrafię zrozumieć, czemu niemal wszyscy komentatorzy usiłują mnie przekonać, że gra Polska, a nie Polacy lub polscy piłkarze. Wiem, wiem, to metonimia, figura stylistyczna, ale nic nie poradzę na to, że w przypadku futbolu nieco irytująca. Ale nad tym łatwo przejść do porządku dziennego, jako że to stare i powszechne zjawisko: dziennikarze donoszą o stanowisku pałacu prezydenckiego, a nie prezydenta, stanowiska Polski, a nie polskiego rządu, lub twierdzą, że cała Warszawa, a nie jej mieszkańcy robią to czy tamto. Także ja sama czasem oznajmiam, że czytam Pilcha, a nie jego powieść. Historia literatury (i nie tylko literatury) zna wiele takich metonimicznych przypadków i nie ma o co kopii kruszyć.

O wiele bardziej irytują mnie stwierdzenia komentatorów, że oto MY gramy, MY przegrywamy/przegraliśmy, wygrywamy/wygraliśmy, zremisowaliśmy, przeszliśmy/nie przeszliśmy do drugiej rundy rozgrywek, odpadliśmy z tychże lub awansowaliśmy, wyszliśmy/nie wyszliśmy z grupy. Przepraszam, JA nie gram/nie wygrywam/nie remisuję/nie awansuję. Podobnie nie czyni rzesza nawet najzagorzalszych kibiców. A więc to nie MY, a ONI. Choć pewnie MY też chcielibyśmy zarabiać kolosalne pieniądze. Niczego IM nie zazdroszcząc oczywiście.

Pomarzyć zawsze można.

 

„Pisiaki” i „pisiory”

Polityka Prawa i Sprawiedliwości wywołuje silne reakcje. Uruchomiła też u wielu pokłady zdolności słowotwórczych.

Nietrudno zgadnąć, że przypływ sił lingwistycznych najsilniejszy jest po stronie osób z tą polityką się nie zgadzających. Określeń nienacechowanych negatywnie nie jest dużo: o ludziach związanych z partią rządzącą mówi się najczęściej PiS-owcy/pisowcy (na wzór PO-wcy/peowcy, KOD-owcy/kodowcy, PZPR-owcy/pezetpeerowcy). Istnieje także pieszczotliwy wręcz rzeczownik pisiaki, przywołujący na myśl misiaki. Obojętny a niewątpliwie zabawny wydaje mi się też inny rzeczownik PiS-i/pisi/ PiSi (jak mnisi), choć zbudowany według tego samego wzoru przymiotnik ma już negatywne konotacje (wyrażenia pisia polityka czy pisie rządy nie kojarzą się dobrze). Za zabawne można też uważać nazywanie członków i zwolenników partii rządzącej pisiactwem, choć pejoratywny odcień nietrudno zauważyć. Pozostałe, które udało mi się zanotować, mają już zdecydowanie nieprzyjazną wymowę. Nazwanie członków i zwolenników Prawa i Sprawiedliwości pisiorami, pisusami, pisdzielcami i pislamistami nie świadczy o sympatii. Forumowicze portali nieprzychylnych rządowi nazywają jego członków  PiSmanami/PiSmenami (to ci lubiący angielszczyznę) lub – gorzej – PiSmannami (a to nie tyle germaniści, ile nawiązujący do historii).

O kimś, kto nagle objawił sympatię do przedstawicieli rządzących, mówi się, że spisiał, a wcześniej, zanim spisiał,  objawił pisologiczny zapał, mógł też pokazać się jako pisolubny. Powstało także pocieszne określenie obecnego ustroju państwa – PiSancjum (niewątpliwie zasłużył się tu krótkotrwały komendant główny Policji, Zbigniew Maj, odkrywający Bizancjum w gabinecie poprzednika). Mniej komiczny jest PiSlam.

Najciekawszym jednak słownym tworem ostatnich blisko trzech lat wydaje mi się pistoryzacja polskiej historii, odnoszącym się do zjawiska nazywanego polityką historyczną, którego to tworu autorem jest Piotr Osęka. A zdanie „Oczko się odkleiło temu PiS-iu” wręcz mnie urzekło!

Ubogacać życie i słownictwo

Jest kilka słów będących w powszechnym użyciu, budzących we mnie (i wielu innych) szczególne uczucia. Jednym z nich jest „ubogacać”.

Ponoć odpowiedzialnym za rozpowszechnienie tego słowa, używanego już w czasach Hugona Kołłątaja, a obecnie oznaczającego wzbogacenie duchowe, powiększenie zasobu niematerialnego, jest kardynał Józef Glemp. O ile przystaje ono do języka Kościoła – trudnego, hermetycznego, często pełnego patosu („Uczestnicząc w ofierze mszy świętej, ubogacamy swoje serca, swoją duszę”) – o tyle w zwykłym życiu drażni. Wygląda jednak na to, że wrażliwość językowa dana jest tylko nielicznym. Co chwila dowiadujemy się, że coś kogoś nie wzbogaca, a ubogaca. Pewnie dzięki ubogacaniu ten ktoś czuje się lepszy, mądrzejszy, może sądzi też, że ubogaca polszczyznę.

Ubogacać stało się słowem-wytrychem, oznaczającym ‘poznać coś nowego, posiąść nową umiejętność’. Używając go, nie musimy precyzyjnie formułować myśli. Ale, jak wiadomo, Polak potrafi i – nie bacząc na ducha – postanowił ubogacać także materię. Wzbogacanie czegoś woli nazywać ubogacaniem. Tu nie bez winy są również słudzy Kościoła, którzy twierdzą na przykład, że nowe witraże ubogacą świątynię. A że to pretensjonalne? Nic to, ważne że „tak się mówi”.

Po pobieżnej lekturze kilku artykułów w Internecie wiem, że:

  • darami można ubogacać inne osoby;
  • Polacy nie przyjmując imigrantów, nie chcą ubogacać się kulturowo;
  • dzięki mobilności obywatele Europy mogą ubogacać się wzajemnie;
  • czas wolny jest źródłem ubogacania się dzieci i rodziców;
  • któregoś wdzięcznego ucznia ubogacali i nadal ubogacają jego profesorowie;
  • członków pewnego konsorcjum ubogaciła wspólna praca;
  • wykłady dla studentów można ubogacić ilustracjami, zdjęciami i schematami;
  • a także, że zaostrzając prawo aborcyjne, rząd chce rodaków ubogacić chorymi i niepełnosprawnymi dziećmi.

Dowiedziałam się również, że „proces poznania ubogaca umysł”. Tę złotą myśl dedykuję wielu moim rodakom.

Królestwo „tak że”

Tak że, czyli więc.

Tak że siedziało sobie lata całe cichutko w kąciku słownika, z rzadka używane. Aż nagle nastąpiła eksplozja i, podobnie jak tak naprawdę,  stało się niemal podstawą wypowiedzi rodaków. Wygląda na to, że wypowiedź bez tak że, które zaczęło zastępować synonimiczne tak więc, więc, zatem, toteż, a więc, a zatem, dlatego, tym samym, wydaje się niektórym niepełna.

„Informacji mnóstwo, tak że od razu przechodzę do meritum”.

„Ojciec zranił syna, tak że ten trafił do szpitala”.

„Mam mało czasu, tak że będę mówić szybko”.

„Jak pisał Roman Dmowski, szkodnicy świadomi i nieświadomi istnieją wszędzie. Tak że nie ma się czemu dziwić”.

„Będą jeszcze dwa kursy, na razie nie wiadomo które. Tak że na razie odpoczywamy”.

„Nie znam tego człowieka, tak że nie ma o czym mówić”.

A gdy mówiącemu brakuje pomysłu na następne słowo, ratuje się, mówiąc: Tak że, tak że…, aby nie zamilknąć.

Niestety, nastąpił nieunikniony ciąg dalszy: ponieważ tak że brzmi jak także, synonim również, w piśmie także zaczęło zastępować tak że. Ostatnio tak że zastępuje również… nie wiadomo co. Bo jak zrozumieć: Tak że pozdrawiam albo Tak że żegnam się?

Tak że ja też postanowiłam pozdrowić czytelników i pożegnać się – do następnego wpisu.

Przestrzeń widzę ogromną

Namnożyło się nam ostatnio przestrzeni.

przestrzeńZawsze był to termin pojemny, najogólniej oznaczał nieograniczony trójwymiarowy obszar, w którym zachodzą zjawiska fizyczne, albo po prostu rozległy teren bez widocznych granic. Pojęcie przestrzeni, pojmowanej także jako dziedzina, sfera, płaszczyzna, tematyka, dyscyplina, zbiór elementów etc. stosowano w matematyce, fizyce, filozofii, geografii, antropologii, politologii i astronomii. Ale przyszły nowe czasy, czasy konsumpcjonizmu, i do akcji ruszyli marketingowcy. Aby klienta zachęcić, najlepiej sięgnąć do sprawdzonych, a jeszcze lepiej – wyszukanych nazw i niebanalnych pojęć. I tak obok przestrzeni konfiguracyjnej i przestrzeni absolutnej, przestrzeni logicznej, geograficznej, politycznej czy kosmicznej pojawiły się bardziej swojskie przestrzenie: miejskie (teraz wstyd powiedzieć, że coś dzieje się po prostu w mieście), sklepowe, eventowe i konferencyjne (to pomysł PR-owców hotelu Double Tree by Hilton), a także wypoczynkowo-konferencyjne. Młodzi pracownicy działów promocji teatrów zapraszają nie do foyer, a do przestrzeni teatru, w której organizowane są wystawy. Istnieją także przestrzenie biblioteczne, przestrzenie dźwiękowe, przestrzenie sztuki, przestrzenie swobody i inspiracji, przestrzenie aktywności, przestrzenie rozwoju, a nawet przestrzenie pasji. Firma Orange nie proponuje możliwości zatrudnienia, a zaprasza do „przestrzeni dla ciekawych ludzi, którzy potrafią dzielić swoją pasję z zaangażowaniem w pracy”. Twórcy programów komputerowych informują o istnieniu przestrzeni roboczej i przestrzeni osobistej oraz przestrzeni dyskowej i przestrzeni wariantów. A ostatnio dzięki reklamie dowiedziałam się, że właściciele opla astry mają do dyspozycji przestrzeń bagażową. Właściciele octavii są zasobniejsi – w tych samochodach jest i przestrzeń bagażowa, i pasażerska.

Z opisów działalności przeróżnych organizacji wynika, że przestrzeń można stworzyć, kreować, okiełznać, można ją także zauważyć i następnie zorganizować. Ciekawe zadania ma przestrzeń społeczna lub publiczna: w rozmaitych ogłoszeniach czytam, że ponieważ jest przyjazna, może integrować lub przygarnąć, a wcześniej można ją uruchomić lub udostępnić, powinna też być dobrze skomunikowana z resztą przestrzeni miejskiej.

Lękiem nabawiła mnie informacja pewnej galerii sztuki, że „tekst nieuchronnie znajduje się w przestrzeni języka”. A ja tu sobie po prostu piszę, nie zdając sobie sprawy, że mój wpis znajduje się w jakiejś przestrzeni!

Totumfacki – rewitalizacja

Konkurs na najpiękniejsze polskie słowo, ogłoszony przez Bibliotekę Śląską w Katowicach z okazji ustanowionego przez UNESCO Międzynarodowego Dnia Języka Ojczystego, uświadomił mi, jak wiele starych słów niespodziewanie zyskuje nowe życie. Jednym z nich jest totumfacki.

Wbrew pozorom to rzeczownik. Choć ma źródłosłów łaciński (fac totum – rób wszystko), przez lata zadomowiony był w polszczyźnie. Dawniej totumfacki był zaufanym sługą gospodarza, jego prawą ręką, przełożony zlecał mu wykonanie najważniejszych i poufnych spraw. Był więc także powiernikiem, zausznikiem, dobrym kolegą i bratem łatą. Z czasem słowo to zaczęto łączyć z brzydszymi cechami: oznaczało osobę zaufaną, bez sprzeciwu wykonującą zlecenia zwierzchnika, która czasami wręcz się podlizuje, żeby uzyskać jego przychylność. W wydanym pod koniec XIX wieku Słowniczku wyrazów obcych Michała Arcta można znaleźć taką definicję: ‘totumfacki ł. zaufany sługa, jakby rodzaj powiernika, który ma prawo rozporządzać się w czyim domu, prawa ręka gospodarza; natrętny pieczeniarz, podejmujący się wszelkich usług’. Dodam, że pieczeniarz to ‘człowiek mający skłonności do żywienia się cudzym kosztem, lubiący dobrze zjeść na cudzy koszt; darmozjad’.

Nawet niezbyt uważni obserwatorzy obecnego życia politycznego dojdą do wniosku, że totumfackich ci u nas bez liku. Pierwsze miejsce w rankingu z pewnością mógłby zająć pewien znany wszystkim młody człowiek, który –  działając w imieniu szefa – brał na siebie trudne zadanie zwalniania z posad zasłużonych generałów, ale na usta ciśnie się wiele innych nazwisk, głównie związanych z partią rządzącą.

Ujawnione właśnie premie dla ministrów, pracowników kancelarii prezydenta i premiera, Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji i wielu innych związanych z rządem instytucji oraz wydatki pracowników Ministerstwa Obrony Narodowej ze służbowych kart kredytowych pozwalają domniemywać, że na rewitalizację zasługują także słowa sybaryta i birbant. A wyrażenie królowie życia w świecie polityki nigdy nie wyjdzie z obiegu.

Ps. Warto zauważyć, że drugie miejsce w konkursie na najpiękniejsze polskie słowa zajął ancymonek, a wśród niepięknych wyróżniono słowo szpanować. Znaki czasów.

„Pochylić się” brzmi dumnie

Posłowie, i to nie tylko obecnej kadencji, a także członkowie rządów: obecnego i poprzednich, urzędnicy wszystkich szczebli, dziennikarze, osoby publiczne i tak zwani zwykli ludzie bardzo lubią pochylać się.

Posłowie pochylają się nad ustawami i konsekwencjami ustaw, nad sytuacjami, problemami i zagadnieniami, a także nad okolicznościami i kontekstami. Wielu gorąco nawoływało, by pochylić się nad losem imigrantów.

Prezydent Andrzej Duda w trakcie kampanii wyborczej mówił, że państwo polskie powinno bardziej pochylić się nad rodzinami, teraz głosi, że warto pochylić się nad nową konstytucją.

Wiceminister sprawiedliwości Michał Wójcik twierdzi, że warto pochylić się nad prawem o stowarzyszeniach i rozważyć zmianę przepisu, który mówi o możliwości delegalizacji niektórych stowarzyszeń.

Przedstawiciele opozycji parlamentarnej apelowali, by minister Zbigniew Ziobro i prezes Kaczyński  ponownie pochylili się nad zmianami w Sądzie Najwyższym.

Jerzego Owsiaka dwa finały Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy poświęcone pediatrii zmobilizowały do tego, „by praktycznie pochylić się nad tematem” braku łóżek dla rodziców na szpitalnych oddziałach dziecięcych.

Organizacje humanitarne pochylają się nad losem ubogich i bólem człowieka, nad bezdomnymi oraz nad znaczeniem słowa braterstwo, a pewne stowarzyszenia – nad zachowaniami dyskryminacyjnymi jako problemem systemowym i mechanizmem wykluczenia całych grup społecznych.

Zastanawiający się nad sensem życia proponują, by pochylić się nad codziennością, nad jej bogactwem, złożonością i kolorytem oraz nad odwiecznym dylematem: serce czy rozum?

Historycy pochylają się nad fenomenem nowożytnego państwa polskiego na tle powszechnym, a poloniści nad poezją Herberta.

Troszczący się o przyrodę pochylają się nad stanem polskiego morza oraz nad losem naszych skrzydlatych przyjaciół.

Pewien sołtys twierdzi, że trzeba pochylić się nad sprawą niedrożnych rowów melioracyjnych, a radni jednego z polskich miast proponują, by pochylić się nad tymże miastem jako pojęciem i konkretnym bytem w przestrzeni oraz nad pomysłem utworzenia miejskiej wypożyczalni rowerów i uchwałą o darmowej komunikacji dla dzieci.

Agencja Rolna i Restrukturyzacji Rolnictwa apeluje, by rolnicy pochyli się nad pewnymi dokumentami.

Inwestorzy pochylają się nad problemem, nad którymi akcjami warto pochylić się w pierwszej kolejności, a architekci wnętrz zastanawiają się, jak umiejętnie pochylić się nad przestrzenią dziecięcą.

Podczas pewnej konferencji pochylano się nad zagadnieniami męskiej płodności w kontekście zdrowia rodziny i społeczeństwa.

Nad losem dań niedojadanych w restauracjach pochyliła się swego czasu sieć hurtowni spożywczych Makro Cash and Carry, której klientami są w dużej mierze kucharze i właściciele lokali gastronomicznych.

Zoolodzy postanowili pochylić się nad nietypowym zagadnieniem. Mianowicie: po co pandzie łaty?

Niektórzy pochylają się nawet nad andrzejkową wróżbą i kolędą.

A gdyby tak wszyscy wyżej wymienieni i niewymienieni przestali się pochylać, a zaczęli interesować się, zastanawiać, rozważać, angażować w coś, rozpatrywać, zajmować się, analizować, badać, kalkulować, omawiać? Ale to chyba zbyt trudne.

Demokracja, dewastacja i inne de-

 

Od czasu, gdy władzę objęło Prawo i Sprawiedliwość, wzrosło zapotrzebowanie na używanie słów zaczynających się na de-.

demokracja
fot. Rafał Zambrzycki/www.sejm.gov.pl

Zaczęło się od demokracji. Słowo to było na ustach polityków wszystkich partii, choć z wymiany zdań wynikało jasno, że kryje się za nim jedno z najbardziej wieloznacznych pojęć. Demokracja stała się słowem-kluczem nieustających sporów – by łagodnie określić to, co działo się w sejmie i poza nim – i jednym z najczęściej w nich przywoływanych.

Potem nastąpił wysyp: delikt (konstytucyjny), demontaż (państwa prawa), destrukcja, dewastacja, destabilizacja, dezorganizacja. Oczywiście, w zależności od punktu widzenia (i przynależności partyjnej) opinie bywały różne: to, co dla jednych było deliktem, dla drugich było korzystaniem z prerogatyw; to, co dla poniektórych było demontażem państwa prawnego, dla innych było próbą zakwestionowania wyniku demokratycznych wyborów z października 2015 roku. Także destrukcja, dewastacja i destabilizacja okazały się pojęciami wieloznacznymi. Przedstawiciele partii rządzącej o dążenie do destrukcji państwa, jego dewastację i destabilizację oraz dezorganizację życia publicznego oskarżali demonstrujących na ulicach członków KOD i Obywateli RP, ci zaś mieli całkowicie odmienne zdanie. Niektórzy uczestnicy politycznych debat popadali w desperację, próbując przekonać do swoich racji.

Niemal w tym samym czasie królowanie rozpoczęły kolejne słowa-klucze: dekomunizacja i dezubekizacja, podobnie jak wyżej wymienione wywołujące ogromne emocje. O ile oznaczone nimi pojęcia bywały tak samo rozumiane po obu stronach politycznej barykady, o tyle postępujące ich śladem czyny już nie.

Gorące dyskusje wywoływały także decentralizacja i dekoncentracja (mediów). I znów wyraźnie zaznaczyły się różnice w rozumieniu kryjących się za tymi słowami pojęć. Dla decydentów i ich zwolenników oznaczały one dekoncentrację obcego kapitału na polskim rynku medialnym, dla ich przeciwników było to ograniczanie wolności słowa.

Ostatnie dni przyniosły wzrost użycia kolejnego słowa na de-: degradacja. Natychmiast pojawił się także zamiennik: degeneralizacja. Chodzi oczywiście o uchwaloną właśnie przez sejm tak zwaną ustawę degradacyjną. Na mocy tej ustawy osoby, które będąc w organach bezpieczeństwa państwa, działały na rzecz podtrzymywania reżimu komunistycznego oraz na szkodę państwa polskiego, zostaną pozbawione stopni oficerskich i podoficerskich. Złośliwcy pytają, kiedy kolej na karierę następnego słowa: dezorderyzacja.

A teraz posłużę się dedukcją: przypuszczam, że rodacy, porównując stan swoich kont bankowych z ministerialnymi po informacjach o wysokich nagrodach dla ministrów, wiceministrów i pracowników kancelarii prezydenta, często będą używać słowa debet.